DAX'ın zaman zekası (time intelligence) fonksiyonları, kümülatif (birikimli) toplamları tek satırlık formüllerle hesaplamanızı sağlar — manuel olarak uzun formüller yazmanıza gerek kalmaz.
Ön Koşul: Geçerli Bir Tarih Sütunu
Bu fonksiyonların çalışması için modelinizde, ilişkili bir tabloda kesintisiz bir tarih sütunu bulunmalıdır (4. dersteki rolling calendar tam bu amaç için kullanışlıdır).
TOTALYTD: Yıl Başından Bugüne
YTD Satis = TOTALYTD(SUM(Transactions[Quantity]), Tarih[Tarih])
Bu ölçü, her ay için o yılın Ocak ayından o aya kadar birikmiş toplamı verir. Örneğin Mayıs ayında 255, Haziranda 335, Temmuzda ise 255+335 = 590 gibi kümülatif olarak artar; yeni bir yıla geçildiğinde toplam otomatik olarak sıfırdan başlar.
TOTALQTD: Çeyrek Başından Bugüne
QTD Satis = TOTALQTD(SUM(Transactions[Quantity]), Tarih[Tarih])
Aynı mantık, ama birikim her çeyreğin (3 aylık dönemin) başında sıfırlanır — örneğin Temmuz-Ağustos-Eylül üçüncü çeyreği oluşturur, bu üç ayda birikir, Ekim'de tekrar sıfırlanır.
TOTALMTD: Ay Başından Bugüne
MTD Satis = TOTALMTD(SUM(Transactions[Quantity]), Tarih[Tarih])
Birikim her ayın başında sıfırlanır — günlük verilerde ay içindeki ilerlemeyi izlemek için kullanışlıdır.
Üçünün Ortak Mantığı
Her üç fonksiyon da aynı iki parametreyi alır: hangi ölçünün toplanacağı ve hangi tarih sütununa göre birikeceği. Aralarındaki tek fark, birikimin hangi periyodun başında sıfırlandığıdır — yıl, çeyrek veya ay.
Sırada Ne Var?
Sırada, bir dönemi bir önceki dönemle (geçen yıl/geçen ay) karşılaştırmanızı sağlayan DATEADD ve SAMEPERIODLASTYEAR fonksiyonlarını göreceğiz.