Bu ders DAX formülleriyle ilk tanışmamız — önce ölçü (measure) kavramını netleştirip, ardından en sık kullanılan temel istatistik fonksiyonlarına bakacağız.
Ölçü (Measure) ile Hesaplanmış Kolon Arasındaki Fark
- Hesaplanmış kolon: veri yüklenirken bir kere hesaplanır ve tabloya fiziksel bir sütun olarak kaydedilir — dosya boyutunu büyütür.
- Ölçü: değeri önceden hesaplanıp saklanmaz. Rapora bir görsel eklediğinizde, o anki filtre bağlamına (hangi slicer'lar seçili, hangi satırdasınız vb.) göre anlık olarak hesaplanır.
Bu yüzden toplamlar, ortalamalar gibi filtreye göre değişmesi gereken değerler için her zaman ölçü tercih edilir.
Yeni Bir Ölçü Oluşturmak
Bir tabloya sağ tıklayıp Yeni Ölçü'yü seçin, formül çubuğuna DAX ifadenizi yazın:
Toplam Satış = SUM(Transactions[Quantity])
Temel Fonksiyonlar
Toplam Satış = SUM(Transactions[Quantity])
Ortalama Satış = AVERAGE(Transactions[Quantity])
Maksimum Satış = MAX(Transactions[Quantity])
SUM, bir sütundaki tüm sayıları toplar; AVERAGE ortalamasını, MAX en büyük değerini döndürür — hepsi tek bir sütun argümanı alır.
COUNT ve COUNTA: Sayma Fonksiyonları
Kayit Sayisi = COUNT(Transactions[Quantity])
Satir Sayisi = COUNTA(Transactions[Quantity])
COUNT, yalnızca sayısal değerleri sayar (boş veya metin hücreleri saymaz). COUNTA ise hücrenin türüne bakmaksızın boş olmayan her hücreyi sayar. İki fonksiyon çoğu zaman aynı sonucu verir çünkü çoğu tabloda sütunlar tutarlı tipte doldurulur — fark yalnızca sütunda karışık veri tipleri veya boş hücreler olduğunda ortaya çıkar.
COUNTROWS: Satır Sayısı
Toplam Islem = COUNTROWS(Transactions)
COUNTROWS, tek bir sütun değil doğrudan bir tablo alır ve o an filtrelenmiş tablodaki satır sayısını döndürür.
DISTINCTCOUNT: Benzersiz Değer Sayısı
Farkli Musteri Sayisi = DISTINCTCOUNT(Transactions[CustomerID])
DISTINCTCOUNT, bir sütundaki tekrar eden değerleri bir kez sayar. Örneğin bir mağazada 500 satış işlemi olabilir ama bu işlemler yalnızca 5 farklı ürüne ait olabilir — DISTINCTCOUNT size 5'i verir, COUNT ise 500'ü.
Sırada Ne Var?
Sırada, DAX'taki metinsel fonksiyonları (birleştirme, büyük/küçük harf, alt metin çekme) göreceğiz.